ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Σε συνέχεια των δυο εξαιρετικών άρθρων του Κώστα, στα οποία δεν έχω σχεδόν τίποτα να προσθέσω, θέλω να συμβάλω θυμίζοντας ότι οι εναλλακτικές λύσεις στην οικονομία του πετρελαίου είναι υπαρκτές και άμεσα υλοποιήσιμες.

Υπάρχουν δυο κατευθύνσεις αποτελεσματικών λύσεων, άμεσα εφαρμόσιμες και οι δυο.

Η πρώτη αφορά στη μαζική κατασκευή πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας. Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι οι σταθμοί αυτοί μπορούν να λύσουν το ενεργειακό πρόβλημα της ανθρωπότητας. Και το πυρηνικό λόμπι, που μετά τις τραγωδίες του Θρη Μάιλ Άιλαντ και του Τσέρνομπιλ είχε λουφάξει επαίρεται για το χαμηλό κόστος και την απουσία εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου.
Ο αντίλογος είναι διπλός, περιβαλλοντικός και πολιτικός.
Ψέμα πρώτο: Οι πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας δεν είναι φθηνοί. Έχουν δυσθεώρητο κόστος κατασκευής, προκειμένου να περιοριστούν όσο γίνεται οι εκπομπές ραδιενέργειας στο περιβάλλον και μετά από 20 - 30 χρόνια λειτουργίας πρέπει να διακόψουν τη λειτουργία τους. Μετατρέπονται έτσι σε ραδιενεργά απόβλητα.
Ψέμα δεύτερο: Οι πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας δεν είναι ασφαλείς. Το πυρηνικό λόμπι επαίρεται για τα νέα συστήματα ασφαλείας, αποσιωπά όμως ένα πράγμα: ότι τα συστήματα ασφαλείας τα χειρίζονται άνθρωποι. Κι ότι οι άνθρωποι κάνουν λάθη. Κι όταν οι χειριστές των συστημάτων ασφαλείας πάρουν τη λάθος απόφαση γίνεται κόλαση, όπως απέδειξε το Τσέρνομπιλ. Και όσα αυτόματα μέτρα ασφαλείας αν πάρει κανείς πάντα θα έρθει η στιγμή που η απόφαση θα τη λάβει ένας ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΛΑΘΗ. Και τότε καμιά προστασία δεν είναι δυνατή για πολλά εκατομμύρια ανθρώπων, όπως αποδεικνύει η τραγωδία του Τσέρνομπιλ.
Αποσιώπηση πρώτη: Άλυτο παραμένει το ζήτημα της αποθήκευσης των ραδιενεργών αποβλήτων, που εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες ραδιενέργειας για πολλές εκατοντάδες χρόνια. Όλες οι λύσεις που έχουν μέχρι σήμερα χρησιμοποιηθεί παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα ασφάλειας και, το σημαντικότερο, εξαρτώνται από την καλή βούληση του Εγκέλαδου.
Αποσιώπηση δεύτερη: Οι ανάγκες ασφάλειας και προστασίας των πυρηνικών σταθμών επιβάλλουν τη λήψη μέτρων που αναιρούν το σύνολο των ατομικών ελευθεριών. Η κοινωνία τίθεται υπό επιτήρηση εν ονόματι της ασφάλειας των σταθμών παραγωγής ενέργειας.
Αποσιώπηση τρίτη: Την πυρηνική τεχνολογία κατέχουν ΛΙΓΟΙ, στα όποια καπρίτσια και εκβιασμούς των οποίων υποχρεώνονται να υποκύπτουν μικρές και μεγάλες κοινωνίες.

Η δεύτερη εναλλακτική λύση βασίζεται στο δίπτυχο, εξοικονόμηση ενέργειας - ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η συνήθης κριτική που ασκείται αφορά την ικανότητα παραγωγής ενέργειας ικανής για να ανταποκριθεί στις ανάγκες των κοινωνιών.
Τί σημαίνει όμως εξοικονόμηση ενέργειας;
Αυτή τη στιγμή η ενέργεια που καταναλώνουν τα σπίτια είναι υπεύθυνη για το 45% των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει λάβει την απόφαση μέχρι το 2020 όλα τα σπίτια να είναι ενεργειακά αποτελεσματικά, πράγμα που σημαίνει εξοικονόμηση 50 - 65% ενέργειας, με απλές κατασκευαστικές τροποποιήσεις, μέσω των οποίων εκμηδενίζονται οι θερμικές απώλειες το χειμώνα, γίνεται η καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση του φωτός του ήλιου με αποτέλεσμα να μειώνεται η κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση και φωτισμό, εξασφαλίζεται καλύτερη απόδοση των συστημάτων θέρμανσης και ψύξης. Βεβαίως όλα αυτά έχουν ένα κόστος για τους ιδιοκτήτες, που όμως εκτιμάται, παρά τους ισχυρισμούς του Παραδιά, ότι αποσβένεται σε 5 περίπου χρόνια. αν μάλιστα συνδυαστεί και με φορολογικά κίνητρα η απόσβεση γίνεται πιο γρήγορα.
Είναι αποδοτικές οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας;
Την απάντηση δίνει ο Δήμος της Κοπεγχάγης που σε λίγα χρόνια θα έχει απαλλαγεί 100% από τη χρήση πετρελαίου, με εξαίρεση την κίνηση των αυτοκινήτων. Πώς;
Εφαρμόζει ένα σύστημα παραγωγής ενέργειας που βασίζεται στη συνδυασμένη χρήση ηλιακής, αιολικής και υδροηλεκτρικής ενέργειας. Τα σκουπίδια ανακυκλώνονται. Τα οργανικά απορρίμματα, χρησιμοποιούνται για την παραγωγή λιπάσματος. Ταυτόχρονα, παράγεται ως υποπροϊόν μεθάνιο, που χρησιμοποιείται για τη θέρμανση και την παροχή ζεστού νερού στα σπίτια. Το όλο εγχείρημα συνοδεύεται από ένα πρόγραμμα αναβάθμισης των ηλεκτροκίνητων μαζικών μέσων μεταφοράς, που έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της χρήσης του ΙΧ κατά 50% τουλάχιστον.
Πέρα όμως από τα τεχνικά ζητήματα, η τεχνολογία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι προσιτή σε πολλούς, άρα δεν εμπεριέχει τον κίνδυνο εξάρτησης των κοινωνιών από μια κάστα τεχνοκρατών που θα μεταβληθούν στο νέο ιερατείο.

Γιάννης Χρ.

Peak Oil: Καπιταλιστικός μύθος ή οικτρή (πλέον) πραγματικότητα;

Στο προηγούμενο σημείωμά μου υποσχέθηκα να επανέλθω με κάποια περισσότερα στοιχεία για το φαινόμενο "Peak Oil".

Πιο κάτω δημοσιεύω μια (πρόχειρη) μετάφραση μέρους των όσων αναφέρονται στην ιστοσελίδα http://www.lifeaftertheoilcrash.net/Index.html για το θέμα.

Πιστεύω ότι έχουν αξία. Στην αυτή ιστοσελίδα μπορεί να βρει κανείς sources (πηγές) για τα όσα αναφέρονται.



"...Αγαπητέ Αναγνώστη:

Το τέλος του πολιτισμού, όπως τον γνωρίζουμε σήμερα, πρόκειται να έρθει σύντομα. Αυτό δεν είναι μια ανόητη εξαγγελία κάποιων φανατικών που μιλούν για την Ημέρα της Αποκάλυψης, ούτε για τη Βίβλο, ή για ανόητες και αναπόδεικτες θεωρίες επιστημονικής φαντασίας.
Πρόκειται για το επιστημονικό συμπέρασμα στο οποίο έχουν καταλήξει οι πλέον γνωστοί και καταξιωμένοι επιστήμονες των τομέων της Γεωλογίας, της Φυσικής και των Οικονομικών Επιστημών, σε ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο.
Αυτές οι προσωπικότητες από τον χώρο των επιστημών, δεν παύουν να είναι επαγγελματίες υψηλού κύρους, συντηρητικοί άνθρωποι, οι οποίοι όμως έχουν τρομοκρατηθεί από την διαπίστωση ενός φαινομένου που ευρέως αποκαλείται “Global Peak Oil”.

Το πετρέλαιο δεν είναι ατελείωτο. Η παραγωγή (εξαγωγή από την πηγή) του πετρελαίου ακολουθεί μια κωδωνοειδή καμπύλη. Αυτό ισχύει είτε αναφερόμαστε σε ένα μόνο κοίτασμα, είτε σε μια πετρελαιοπαραγωγή χώρα, είτε για το σύνολο του πετρελαίου που βρίσκεται στην υφήλιο.

Το πετρέλαιο είναι πάρα πολύ άφθονο όταν βρισκόμαστε στην αρχή της κωδωνοειδούς αυτής καμπύλης και η τιμή του χαμηλή. Όσο όμως ανερχόμαστε και πλησιάζουμε την κορυφή της καμπύλης – πράγμα που σημαίνει ότι έχουμε παράξει το μισό από το παγκόσμια διαθέσιμο πετρέλαιο, η τιμή του αρχίζει και ανεβαίνει και κατά την πτωτική γραμμή της καμπύλης το πετρέλαιο αυξάνει αντίστροφα την τιμή του κατά πολύ, ολοένα και περισσότερο.
Επίσης αυτό σημαίνει ότι, αν υποθέσουμε ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα φτάσει στην κορύφωσή της (peak oil) το έτος 2005, το έτος 2030 η παραγωγή του παγκόσμιου πετρελαίου θα αγγίζει τα επίπεδα του έτους 1980. Το έτος 2030 όμως, ο παγκόσμιος πληθυσμός θα είναι σχεδόν διπλάσιος από αυτόν του 1980. Επί πλέον, η βιομηχανοποίηση και η ανάπτυξη θα έχει συμπεριλάβει πολύ περισσότερο ποσοστό του πληθυσμού, απ’ ότι το έτος 1980. Οι ανάγκες για ενέργεια (πετρέλαιο) θα είναι πολύ μεγαλύτερες από σήμερα, πολύ δε περισσότερο απ’ ότι το έτος 1980. Αποτέλεσμα; Οι ανάγκες δεν θα μπορούν να καλυφθούν. Η ζήτηση θα είναι τεράστια και η προσφορά πολύ μικρότερη. Η τιμή του πετρελαίου, σε αυτές τις ανελαστικές συνθήκες, θα «πετάξει» σε δυσθεώρητα ύψη.
Οι εξαρτώμενες από το πετρέλαιο οικονομίες θα καταρρεύσουν και πόλεμοι για τον έλεγχο των πηγών του πετρελαίου θα ξεσπάσουν…

Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται κατά 70% από νερό. Δηλαδή ένας μέσος άνθρωπος ογδόντα κιλών, αποτελείται κατά 56 κιλά, από νερό. Αυτό το νερό είναι ζωτικό για την επιβίωσή του. Και δεν χρειάζεται να απολέσει ολόκληρη αυτή την ποσότητα των 56 κιλών νερού για να πεθάνει. Μια απώλεια 10 – 15 % (8 – 10 κιλά) νερού, είναι ικανή να τον οδηγήσει στο θάνατο από αφυδάτωση.
Παρόμοια και η οικονομίες μας. Αν μια οικονομία απολέσει ένα 10 – 15 % του δικού της ζωτικού υγρού, του πετρελαίου, θα καταρρεύσει, θα θρυμματιστεί και οι πολίτες των οικονομιών αυτών θα περιπέσουν σε τεράστια ένδεια.

Και μια ελαφρά πτώση της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγάλη αύξηση της τιμής του. Για παράδειγμα, τη δεκαετία του ’70, μια μικρή πτώση της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, του επιπέδου των 5%, επέφερε σε ορισμένες περιπτώσεις αύξηση της τιμής του σε σχεδόν τετραπλάσια επίπεδα από τα προηγούμενα. Το ίδιο συνέβη και πριν μερικά χρόνια με το φυσικό αέριο στην Καλιφόρνια: Μια προσωρινή μείωση της παραγωγής του, επέφερε αύξηση 400% επί της τιμής του.
Ευτυχώς, όσον αφορά αυτά τα παραδείγματα, το φαινόμενο ήταν παροδικό και οι τιμές αποκαταστάθηκαν με την αύξηση της παραγωγής στα επίπεδα ζήτησης.

Όσον αφορά όμως την κρίση που θα σημάνει το peak oil στην παγκόσμια οικονομία, τα πράγματα δεν είναι καθόλου τα ίδια.
Έχει υπολογιστεί ότι μετά το peak oil, η παγκόσμια παραγωγή θα μειώνεται βαθμιαία, κατά 3% περίπου, κάθε χρόνο.
Όμως, αν έχουμε και άλλους συνοδούς παράγοντες, όπως πόλεμο, τρομοκρατική δραστηριότητα ή έκτακτα καιρικά ή γεωλογικά φαινόμενα, δεν αποκλείεται αυτή η μείωση να αγγίξει ακόμα και το 7% κατ’ έτος!.. Το εφιαλτικό αυτό σενάριο θα σήμαινε ότι σε μόλις 5 χρόνια, η παραγωγή πετρελαίου παγκόσμια, θα έπεφτε στο 50%!
Κάποιοι αναλυτές στοιχείων της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου αναφέρουν ότι ίσως έχουμε ήδη φτάσει στο σημείο “peak oil” και η πτώση της παραγωγής έχει ήδη εμφανιστεί. Οι συνέπειες είναι ακόμα ανυπολόγιστες. Κανείς δεν μπορεί να περιγράψει με σαφήνεια τι σημαίνει για τον παγκόσμιο πολιτισμό μας η αντίστροφη πορεία, από την κορυφή της περίφημης κωδωνοειδούς καμπύλης, προς τα κάτω…

Η «κωδωνοειδής καμπύλη» είναι αποτέλεσμα της εργασίας του Dr.Marion King Hubbert, ενός γεωλόγου που εργαζόταν για την εταιρεία Shell την δεκαετία του ’50. Είχε προβλέψει ότι οι Η.Π.Α. θα έφταναν στο σημείο “peak oil” (δηλαδή η παραγωγή τους σε πετρέλαιο θα κορυφωνόταν) μετά το έτος 1970 και η παγκόσμια παραγωγή, μετά το έτος 2000.
Ο Hubbert επαληθεύτηκε στην πρόβλεψή του για τις Η.Π.Α. Πράγματι, η παραγωγή πετρελαίου εκεί, έφτασε στο μισό των καθόλου διαθεσίμων ποσοτήτων, μετά το έτος 1970 και σήμανε την πρώτη πετρελαϊκή κρίση. Έκτοτε οι Η.Π.Α. ικανοποιούν τις ανάγκες τους σε πετρέλαιο, με ολοένα αυξανόμενες εισαγωγές από χώρες όπως η Σ. Αραβία, η Βενεζουέλα, ο Καναδάς κλπ.
Το ζήτημα είναι αν ο Hubbert έχει ήδη (;) επαληθευτεί και για την πρόβλεψή του για το έτος του παγκόσμιου Peak oil.. ."
Κ.Λ.

Πετρέλαιο: Ήρθε άραγε η αρχή του τέλους;

Κι ενώ εμείς κοιμόμαστε τον ύπνο του δικαίου, ως κοινωνία, χαζεύοντας Καλομοίρα, κοροϊδεύοντας τον "Γιωργάκη" και θαυμάζοντας τον μάγκα τον Καραμανλή που τρώει πέντε - πέντε τα σουβλάκια (το χρυσό μου...)

...Το πετρέλαιο έχει φτάσει αισίως τα 132 δολάρια το βαρέλι (σημερινή τιμή) και δε λέει να συμβεί κανένα θαύμα και ν' αρχίσει να πέφτει.

-Οι νεοφιλελεύθεροι στέκονται αμήχανοι, παρακολουθώντας το φαινόμενο και ψελλίζοντας ευχές για την "ρύθμιση της αγοράς"

-Οι αμύντορες του "βαρέως μαρξισμού" καταγγέλουν τα καπιταλιστικά τερτίπια των funds και των γερακιών της Ουάσιγκτον

..Κι εμείς προσπαθούμε να καταλάβουμε τι στ' αλήθεια συμβαίνει...

Κατέβασα από τη βιβλιοθήκη μου το βιβλίο του Jeremy Rifkin: "Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ" (εκδόσεις Λιβάνη, 2002). Θυμόμουν ότι περιείχε κάποια στοιχεία που όταν τα είχα διαβάσει, είχα ανατριχιάσει!..

Με δυο λόγια: Πολλοί αναλυτές του χώρου (γεωλόγοι κατά βάση) αξιοποιώντας προσεκτικά τα παγκόσμια διαθέσιμα στοιχεία για την κατανάλωση και την παραγωγή πετρελαίου διαχρονικά, έχουν φτάσει - ήδη από την δεκαετία του '90 - στο συμπέρασμα ότι λίγο πριν ή λίγο μετά το έτος - ορόσημο 2010, θα έχει επισυμβεί το... μοιραίο:

Θα έχει δηλαδή καταναλωθεί το μισό από τα συνολικά διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου παγκόσμια και διαχρονικά. Αν δηλαδή, χοντρικά, όλο το πετρέλαιο που βρίσκεται επί της γης υπολογίζεται σε 2.000 δισεκατομμύρια βαρέλια, θα έχουμε πια καταναλώσει τα μισά, περίπου 1.000 διασεκατομμύρια...

Αυτό σημαίνει ότι - σύμφωνα με την "Κωνοειδή καμπύλη" του King Hubbert (1956), από το σημείο αυτό και μετά, η παραγωγή αρχίζει και μειώνεται σταθερά και οι τιμές παίρνουν τα ύψη, μόνιμα, χωρίς ελπίδα ανάκαμψης...
(Στη φωτο, η κωνοειδής καμπύλη)
Ο Hubbert δεν είναι τυχαίος. Είχε προβλέψει με επιτυχία, από το 1956 ήδη, ότι αυτό το σημείο κορύφωσης της "κωνοειδούς καμπύλης", οι Η.Π.Α. θα το έφταναν το έτος 1970, πράγμα που συνέβη! Τότε οι Η.Π.Α. έφτασαν στο συμπέρασμα ότι έχουν πια απαντλήσει το 50% των διαθεσίμων αποθεμάτων τους και έκτοτε η παραγωγή τους μειώνεται σταδιακά. Την κρίση του '70 βέβαια την θεράπευσαν οι εισαγωγές, που κάθε χρόνο όμως αυξάνονται και δημιουργούν πλέον σοβαρότατα προβλήματα στην οικονομία των Η.Π.Α.

Αν κανείς υπολογίσει:

α) Ότι Ρωσία και ΟΠΕΚ διογκώνουν τα νούμερα στους υπολογισμούς των διαθεσίμων τους σε πετρέλαιο, για λόγους πολιτικούς

β) Ότι Κίνα και Ινδία, με τεράστιους πληθυσμούς, από δω και μπρος, χρειάζονται ολοένα και περισσότερο πετρέλαιο και σε λίγο θα απαιτείται κάθε μέρα περίπου 50% περισσότερο πετρέλαιο απ' ότι σήμερα καταναλώνεται παγκόσμια

γ) Ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός φτάνει αισίως τα 7.000.000.000 νοματαίους

δ) Ότι (μαθηματικά βέβαιο) μέσα στα επόμενα δέκα - είκοσι χρόνια δεν μπορεί η παγκόσμια κοινότητα να βρει τρόπους να αντικαταστήσει κάποιο υπολογήσιμο τμήμα των αναγκών της σε ενέργεια, από άλλους, εναλλακτικούς πόρους

...Τότε...

...Καθένας μπορεί να αντιληφθεί τη συνέχεια:

Η πτώση της παραγωγής θα είναι περίπου 3% ετησίως, με δυναμική αύξησης, η ζήτηση θα φτάσει στα ύψη και η προσφορά όχι μόνο θα μένει σταθερή - όπως συμβαίνει σήμερα - αλλά θα μειώνεται σταδιακά

-Η τιμή του βαρελιού θα πετάξει ψηλά, στους ουρανούς...

-Παγκόσμιος, ασυγκράτητος πληθωρισμός, αλματώδεις αυξήσεις στις τιμές των αγαθών

-Τέλος της ευμάρειας για τις αναπτυγμένες χώρες

-Πείνα και δυστυχία για τον "τρίτο κόσμο"

-Πόλεμοι - δυστυχώς - ανεξέλεγκτοι...

Βέβαια, υπάρχουν και οι πιο συγκρατημένοι μελετητές. Εκείνοι που πιστεύουν ότι το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα της αγοράς πάντοτε βρίσκει τρόπους να ξεπερνά τα προβλήματα και να ωθεί την ανθρώπινη κοινωνία συνεχώς μπροστά, σε μια συνεχή, χωρίς τέλος ανάπτυξη. Για τους μελετητές αυτούς, υπάρχουν περιθώρια έως το 2035 - 2040 και μέχρι τότε... έχει ο θεός (ή μάλλον το σύστημα της αγοράς) και κάτι θα συμβεί...


Εγώ θα κλείσω με μια υπαινικτικά δυσοίωνη πρόβλεψη του Jeremy Rifkin:

"...Για πολλούς, η πιθανότητα να εξαντλήσουμε το φτηνό, διαθέσιμο πετρέλαιο που κινεί το βιομηχανικό τρόπο ζωής είναι τόσο αδιανόητη, ώστε κάθε τέτοια σκέψη να αντιμετωπίζεται με αμφισβήτηση, ανεξάρτητα από το πόσες μελέτες θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν την πρόβλεψη αυτή. Σπάνια οι κοινωνίες αντιδρούν σε μια "προβλεπόμενη" αλλαγή στις συνθήκες διαβίωσής τους. Όμως όταν η πιθανή αλλαγή μπορεί να επιδράσει ριζικά στο σύνολο του τρόπου ζωής μας και στις ίδιες τις γεωπολιτικές παραμέτρους του κόσμου στον οποίο ζούμε, η συλλογική απάθεια γίνεται η συνταγή προς την καταστροφή"...

Αμήν και θα επανέλθω με περισσότερα στοιχεία... Κι όχι μόνο απ' τον Ιερεμία...

Κ.Λ.